<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
Lata 1800-1809 Lata 1810-1819 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90.
1801 1802 1803 1804 1805 1806 1807 1808 1809 1810 1811 1812 1813 1814 1815 1816 1817 1818 1819 1820 1821 1822 1823 1824 1825 1826 1827 1828 1829 1830 1831 1832 1833 1834 1835 1836 1837 1838 1839 1840 1841 1842 1843 1844 1845 1846 1847 1848 1849 1850 1851 1852 1853 1854 1855 1856 1857 1858 1859 1860 1861 1862 1863 1864 1865 1866 1867 1868 1869 1870 1871 1872 1873 1874 1875 1876 1877 1878 1879 1880 1881 1882 1883 1884 1885 1886 1887 1888 1889 1890 1891 1892 1893 1894 1895 1896 1897 1898 1899 1900
Spis treści
- 1 XIX wiek w metodologii historii
- 2 Wydarzenia historyczne
- 3 Władcy brytyjscy w XIX wieku
- 4 Władcy Francji w XIX wieku
- 5 Prezydenci USA w XIX wieku
- 6 A
- 7 B
- 8 C
- 9 D
- 10 E
- 11 F
- 12 G
- 13 H
- 14 I
- 15 J
- 16 K
- 17 L
- 18 M
- 19 N
- 20 O
- 21 P
- 22 R
- 23 S
- 24 T
- 25 V
- 26 W
- 27 Z
- 28 Przypisy
- 29 Zobacz też
XIX wiek w metodologii historii
Według periodyzacji stosowanej w pracach historycznych XIX wiek niekoniecznie rozpoczął się w 1801 roku. Ze względu na przemiany w różnych dziedzinach życia za datę graniczną uznaje się częściej 1791 rok (początek rewolucji we Francji, zaś w odniesieniu do Polski 1795 (III rozbiór Polski). Za koniec XIX wieku w pracach naukowych najczęściej uznaje się 1914 lub 1918 rok[1].
Wydarzenia historyczne
- 1801
- zawarto traktat pokojowy w Lunéville
- Królestwo Wielkiej Brytanii i Królestwo Irlandii połączono w Zjednoczone Królestwo
- 1805
- zawiązanie koalicji antyfrancuskiej
- zawarto traktat pokojowy w Preszburgu
- 1806
- 26 marca - Napoleon oficjalnie uznał prawo Andory do niepodległości
- 12 lipca - utworzenie Związku Reńskiego
- 14 października - klęska Prus w bitwach pod Jeną i Auerstedt
- 1807 - zawarto traktat pokojowy w Tylży
- 1811 - pierwsze miasto przekroczyło 1 mln mieszkańców (Londyn miał 1 009 546 osób)
- 1812 - wybuch wojny francusko-rosyjskiej
- 1815
- marzec - ucieczka Napoleona z wyspy Elby
- 9 czerwca - kongres wiedeński (podpisanie aktu końcowego)
- wrzesień - zawarto Święte Przymierze
- 20 czerwca 1819 - pierwszy rejs statku parowego przez Atlantyk
- 1826 - pierwsze zdjęcie wykonane przez Josepha-Nicéphorea Niépce
- 29 listopada 1830 - powstanie listopadowe
- 25 lutego 1837 - pierwszy silnik elektryczny (Amerykanin, Th. Davenport)
- 1861
- 1862 - podczas wojny secesyjnej doszło do pierwszej bitwy między opancerzonymi okrętami (pojedynek "Virginii" z "Monitorem")
- 22 stycznia 1863 - powstanie styczniowe
- 28 września 1864 - utworzenie Międzynarodowego Stowarzyszenia Robotników; I Międzynarodówka
- 1871
- 10 marca 1876 - pierwszy telefon (A.G.Bell, Edynburg)
- 24 kwietnia 1877 - wybuch wojny rosyjsko-tureckiej
- 1886 - Benz Patent-Motorwagen Nummer 1 pierwszym automobilem
- 1888 - Roundhay Garden Scene pierwszym filmem świata
Władcy brytyjscy w XIX wieku
# Imię Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice 60 Jerzy III 4 czerwca 1738Londyn 29 stycznia 1820
Windsor 1760-1820 Fryderyk Ludwik (1707-1751), książę Walii
Augusta von Sachsen-Gotha (1719-1772), c. Fryderyka II, księcia Sachsen-Gotha-Altenburg 61 Jerzy IV 12 sierpnia 1762
St. James's Palace 26 czerwca 1830
Windsor 1820-1830 Jerzy III (1738-1820), król Wielkiej Brytanii
Charlotta (1744-1818), c. Karola Ludwika Fryderyka, księcia Mecklemburg-Strelitz-Mirow 62 Wilhelm IV 21 sierpnia 1765
Buckingham 20 czerwca 1837
Windsor 1830-1837 Jerzy III (1738-1820), król Wielkiej Brytanii
Karolina (1744-1818), c. Karola Ludwika Fryderyka, księcia Mecklemburg-Strelitz-Mirow 63 Wiktoria 24 maja 1819
Kensington 22 stycznia 1901
wyspa Wight 1837-1901 Edward August (1767-1820), książę Kentu
Wiktoria (1786-1861), c. Franciszka Fryderyka, księcia Sachsen-Coburg-Saalfeld
Władcy Francji w XIX wieku
# Imię Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice 51 Napoleon I 15 sierpnia 1769Ajaccio 5 maja 1821
Wyspa św. Heleny 1804-1814 Carlo Buonaparte (1746-1785)
Maria Letizia Ramolino (1750-1836), c. Giovanniego Geronimo Ramolino 52 Ludwik XVIII 17 listopada 1755
Wersal 16 września 1824
Paryż 1814-1815 Ludwik de Bourbon (1729-1765), delfin
Maria Józefa Wettin (1731-1767), c. Augusta III, króla Polski 53 Napoleon I 15 sierpnia 1769
Ajaccio 5 maja 1821
Wyspa św. Heleny 1815 Carlo Buonaparte (1746-1785)
Maria Letizia Ramolino (1750-1836), c. Giovanniego Geronimo Ramolino 54 Ludwik XVIII 17 listopada 1755
Wersal 16 września 1824
Paryż 1815-1824 Ludwik de Bourbon (1729-1765), delfin
Maria Józefa Wettin (1731-1767), c. Augusta III, króla Polski 55 Karol X Burbon 9 października 1757
Wersal 6 listopada 1836
Gorizia 1824-1830 Ludwik de Bourbon (1729-1765), delfin
Maria Józefa Wettin (1731-1767), c. Augusta III, króla Polski 56 Ludwik Filip I 6 października 1773
Paryż 26 sierpnia 1850
Claremont 1830-1848 Filip Égalité (1747-1793), książę Orleanu
Ludwika Maria Adelajda de Bourbon-Penthievre (1753-1821), c. Ludwika Jana Marii, księcia Penthievre 57 Napoleon III 20 kwietnia 1808
Paryż 9 stycznia 1873
Chislehurst 1852-1870 Ludwik Bonaparte (1778-1846), król Holandii
Hortensja de Beauharnais (1783-1837), c. wicehrabiego Aleksandra de Beauharnais
Prezydenci USA w XIX wieku
l.p. Prezydent Objął urząd Złożył urząd Partia Wiceprezydent 2 John Adams 1797 1801 federalista Thomas Jefferson 3 Thomas Jefferson 1801 1809 demokratyczny republikanin Aaron Burr i George Clinton[2] 4 James Madison 1809 1817 demokratyczny republikanin Elbridge Gerry[2] 5 James Monroe 1817 1825 demokratyczny republikanin Daniel Tompkins 6 John Quincy Adams 1825 1829 demokratyczny republikanin John C. Calhoun 7 Andrew Jackson 1829 1837 demokrata John C. Calhoun[3] i Martin Van Buren 8 Martin Van Buren 1837 1841 demokrata Richard Johnson 9 William Henry Harrison[4] 1841 1841 Whig John Tyler 10 John Tyler 1841 1845 Whig[5] brak 11 James Knox Polk 1845 1849 demokrata George Dallas 12 Zachary Taylor[4] 1849[6] 1850 Whig Millard Fillmore 13 Millard Fillmore 1850 1853 Whig brak 14 Franklin Pierce 1853 1857 demokrata William Rufus de Vane King[7] 15 James Buchanan 1857 1861 demokrata John Breckinridge 16 Abraham Lincoln[8] 1861 1865 republikanin Hannibal Hamlin i Andrew Johnson 17 Andrew Johnson 1865 1869 demokrata[9] brak 18 Ulysses Simpson Grant 1869 1877 republikanin Schuyler Colfax i Henry Wilson[7] 19 Rutherford Birchard Hayes 1877 1881 republikanin William Wheeler 20 James Abram Garfield[8] 1881 1881 republikanin Chester Arthur 21 Chester Alan Arthur 1881 1885 republikanin brak 22 Stephen Grover Cleveland 1885 1889 demokrata Thomas A. Hendricks[7] 23 Benjamin Harrison 1889 1893 republikanin Levi Parsons Morton 24 Stephen Grover Cleveland 1893 1897 demokrata Adlai Ewing Stevenson I 25 William McKinley[8] 1897 1901 republikanin Garret Hobart[7] i Theodore RooseveltA
- John Acton - angielski pisarz polityczny.
B
- Michał Bakunin - anarchista rosyjski.
- Frederic Bastiat - pisarz polityczny
- Ludwig van Beethoven - kompozytor niemiecki.
- Otto von Bismarck - I kanclerz Rzeszy Niemieckiej.
- Simón Bolívar - wenezuelski rewolucjonista.
- Johannes Brahms - kompozytor niemiecki.
- Aaron Burr - polityk amerykański.
- Frances Hodgson Burnett - angielska powieściopisarka
C
D
- Charles Darwin - biolog brytyjski, twórca teorii ewolucji.
- Jefferson Davis - prezydent Stanów Konfederacji.
- Karol Dickens - pisarz brytyjski.
- Benjamin Disraeli - brytyjski polityk
- Gaetano Donizetti - włoski kompozytor.
E
F
G
- William Ewart Gladstone - brytyjski polityk - liberał.
- Johann Wolfgang Goethe - pisarz niemiecki.
- Ulysses Grant - generał wojsk Unii podczas Wojny Secesyjnej, osiemnasty prezydent Stanów Zjednoczonych
H
- Karl Ludwig von Haller - szwajcarski konserwatywny myśliciel polityczny.
- Georg Wilhelm Friedrich Hegel - filozof niemiecki.
- Theodor Herzl - założyciel syjonizmu.
- Wiktor Hugo
I
J
K
L
- Robert E. Lee - generał wojsk Konfederacji podczas Wojny Secesyjnej
- Aleksander Lesser
- Abraham Lincoln
- Joseph Lister
M
- Karol Marks - niemiecki filozof i socjolog
- Klemens von Metternich - kanclerz Austrii
- Adam Mickiewicz - poeta polski
- Édouard Manet - malarz francuski
- Claude Monet - malarz francuski
N
- Napoleon Bonaparte - cesarz Francuzów.
- Florence Nightingale - twórczyni nowoczesnego pielęgniarstwa.
- Friedrich Nietzsche - filozof niemiecki.
O
P
- Emmeline Pankhurst - brytyjska sufrażystka.
- Ludwik Pasteur - francuski lekarz i odkrywca.
- Edgar Allan Poe - pisarz i poeta amerykański.
- Pierre Joseph Proudhon - socjalista francuski.
- Bolesław Prus - właśc. Aleksander Głowacki pisarz polski.
R
- Gioacchino Rossini - włoski kompozytor
S
- George Bernard Shaw - brytyjski dramaturg.
- Friedrich Schleiermacher - filozof i teolog niemiecki.
- Arthur Schopenhauer - filozof niemiecki.
- Franz Schubert - kompozytor austriacki.
- Henryk Sienkiewicz - polski pisarz.
- Herbert Spencer - brytyjski liberał, filozof i myśliciel polityczny.
- George Stephenson - brytyjski konstruktor maszyn parowych
T
- Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord francuski biskup i polityk.
- Nikola Tesla serbski wynalazca, poeta i malarz. Twórca koncepcji generowania i wykorzystania prądu przemiennego.
- Alexis de Tocqueville - francuski autor polityczny. liberał.
- Romuald Traugutt - oficer rosyjski , potem powstaniec polski.
- Mark Twain - pisarz amerykański.
- Richard Trevithick - angielski wynalazca.
V
- Juliusz Verne - francuski pisarz, ojciec literatury Science fiction.
W
- Richard Wagner - kompozytor niemiecki.
- Alfred Russel Wallace
- Herbert George Wells - pisarz brytyjski (science fiction)
- Aleksander Wielopolski - polski polityk konserwatysta.
- Wiktoria (królowa)
- Oscar Wilde - dramaturg brytyjski (irlandzki).
Z
Przypisy
- ↑ Kamil Janicki, Bolączki periodyzacji, "Histmag.org", 2.08.2008.
- ↑ 2,0 2,1 Zmarł będąc wiceprezydentem.
- ↑ Zrezygnował będąc wiceprezydentem.
- ↑ 4,0 4,1 Zmarł.
- ↑ Demokrata na liście Wigów.
- ↑ Nie zaprzysiężony tego dnia, który przyjęło się uważać za początek jego kadencji.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 Zmarł będąc wiceprezydentem, nie zastąpiony.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 Zamordowany.
- ↑ Demokrata na liście Republikanów.
Zobacz też
- konflikty zbrojne XIX wieku
- rewolucja przemysłowa
- Belle époque
- Australia w XIX wieku
- kolonializm
- epoka wiktoriańska
- esperanto
- nacjonalizm
- panslawizm
- pangermanizm
- panhellenizm
- Skonfederowane Stany Ameryki
- socjalizm
- syjonizm
- Rasizm
- impresjonizm
- fantastyka naukowa
- neokantyzm
- pozytywizm
- wynalazki wieku XIX
- steampunk